START HERE — CHOOSE YOUR LEARNING PATH
Qawl Malti Kuljum “L-għaqal ras il-bniedem.”
- Get link
- X
- Other Apps
Qawl Malti Kuljum
“L-għaqal ras il-bniedem.”
Mary Lourdes Bonnici.
Introduzzjoni
Fost il-qwiel Maltin l-aktar magħrufa, hemm wieħed qasir iżda mimli għerf:
“L-għaqal ras il-bniedem.”
Dan il-qawl ifakkarna li l-bniedem ma jgħixx biss bil-forza, bix-xorti jew bil-ġid materjali, imma fuq kollox bl-użu tal-moħħ, bil-prudenza u bid-deċiżjonijiet għaqlin.
F’ħajja mimlija għażliet, pressjonijiet u sfidi, l-għaqal jibqa’ wieħed mill-akbar valuri li nistgħu nġorru magħna.
Xi jfisser il-qawl?
Meta ngħidu “L-għaqal ras il-bniedem,” inkunu qed ngħidu li l-għaqal huwa fost l-aktar kwalitajiet importanti fil-ħajja tal-bniedem.
Il-qawl jiġbor fih diversi ideat:
li naħsbu qabel nitkellmu
li nieħdu deċiżjonijiet b’responsabbiltà
li ma naġixxux bl-għaġġla
li nagħrfu x’inhu sewwa u x’inhu żball
li nużaw l-esperjenza biex nitgħallmu
Fi kliem ieħor, l-għaqal jgħinna ngħixu aħjar, innaqqsu l-iżbalji u nibnu relazzjonijiet, għażliet u futur aktar sod.
Il-kuntest kulturali
Il-qwiel Maltin twieldu mill-esperjenza tal-ħajja ta’ kuljum. Kienu mod sempliċi biex il-ġenerazzjonijiet ta’ qabel jgħaddu tagħlim importanti lil ta’ warajhom.
F’soċjetà fejn in-nies kienu jiddependu ħafna fuq il-prudenza, ix-xogħol, il-familja u r-reputazzjoni, l-għaqal kien meqjus bħala kwalità essenzjali.
Dan il-qawl għalhekk mhuwiex biss frażi sabiħa, iżda riflessjoni fuq il-mod kif il-kultura Maltija dejjem tat valur lill-bniedem li jaf jaħseb, jisma’, jifhem u jaġixxi b’miżura.
Kif japplika għall-ħajja tal-lum?
Illum mgħaġġla ħafna.
Kollox jidher urġenti. Kulħadd irid tweġiba malajr. Ħafna drabi naraw reazzjonijiet immedjati fuq social media, fil-ħajja personali u fid-deċiżjonijiet ta’ kuljum.
F’dan il-kuntest, il-qawl “L-għaqal ras il-bniedem” jibqa’ attwali ħafna.
Jgħallimna li:
mhux kull reazzjoni immedjata hija l-aħjar waħda
mhux kull opinjoni għandha tingħad bla ħsieb
mhux kull opportunità għandha tittieħed mingħajr riflessjoni
xi kultant il-waqfa biex naħsbu hija l-aktar pass għaqli
L-għaqal ma jfissirx biża’ jew nuqqas ta’ kuraġġ. Ifisser li naġixxu b’għarfien u bilanċ.
L-għaqal u r-relazzjonijiet
Dan il-qawl japplika wkoll ħafna fil-mod kif nittrattaw lill-oħrajn.
Persuna għaqlija:
taf meta titkellem u meta tisma’
taf kif tesprimi ruħha mingħajr ma tweġġa’
ma taqbadx ma’ kull argument
tagħraf il-valur tar-rispett u tal-paċenzja
Spiss, l-għaqal fir-relazzjonijiet huwa dak li jipprevjeni kunflitt u jibni aktar paċi.
Eżempju mill-ħajja moderna
Immaġina persuna li tirċievi messaġġ li jdejjaqha.
L-ewwel reazzjoni tista’ tkun li twieġeb minnufih bir-rabja.
Iżda jekk tieqaf, tieħu nifs, taħseb u twieġeb aktar tard b’kalma, x’aktarx li tevita argument jew dispjaċir akbar.
Dan huwa eżempju ċar ta’ kif l-għaqal jista’ jagħmel differenza kbira f’sitwazzjoni żgħira.
It-tagħlima tal-lum
Il-bniedem mhux perfett, u kulħadd jiżbalja. Iżda wieħed mill-isbaħ sinjali ta’ maturità huwa meta nitgħallmu nużaw l-għaqal tagħna aktar spiss.
L-għaqal jgħinna naraw aktar ċar, nagħżlu aħjar u ngħixu b’aktar bilanċ.
Riflessjoni
Staqsi lilek innifsek:
Meta kienet l-aħħar darba li waqfa qasira biex taħseb salvatek minn żball?
Qed tuża l-għaqal tiegħek aktar fir-reazzjonijiet jew fid-deċiżjonijiet ta’ kuljum?
Hemm xi sitwazzjoni fil-preżent fejn għandek bżonn aktar prudenza milli għaġġla?
Mistoqsijiet ta’ Riflessjoni bl-Answers
1. Xi jfisser “L-għaqal ras il-bniedem”?
Ifisser li l-għaqal huwa wieħed mill-aktar valuri importanti fil-ħajja tal-bniedem.
2. Dan il-qawl jitkellem biss dwar l-intelliġenza?
Le. Jitkellem aktar dwar prudenza, sens komun, maturità u deċiżjonijiet għaqlin.
3. Kif japplika għall-ħajja tal-lum?
Jgħinna naħsbu qabel nirreaġixxu, nieħdu deċiżjonijiet aħjar u nżommu aktar bilanċ fir-relazzjonijiet u fil-ħajja ta’ kuljum.
4. X’inhi t-tagħlima prinċipali tiegħu?
Li l-għaqal għandu jiggwidana fil-kliem, fl-imġiba u fl-għażliet tagħna.
Referenzi bl-Istil Harvard
Aquilina, Ġ. (1931) Il-Qawl Malti. Leħen il-Malti.
Għaqda tal-Malti (Università) (1939) Qwiel Maltin. Leħen il-Malti.
Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti (n.d.) Lista Biblijografika tal-Malti. Available at: https://kunsilltalmalti.gov.mt/rizorsi/listabiblijografika/�
University of Malta Library (n.d.) Open Access Repository resources on Maltese proverbs. Available at: https://www.um.edu.mt/library/oar/�
Referenzi u Links Utli
Għal min jixtieq jaqra aktar dwar il-qwiel Maltin u l-valur tagħhom fil-lingwa u fil-kultura tagħna, dawn huma xi sorsi utli u affidabbli:
Qwiel Maltin – University of Malta
https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/24762�
Il-Qawl Malti – Ġużè Aquilina
https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/20486�
Lista Biblijografika tal-Malti – Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti
https://kunsilltalmalti.gov.mt/rizorsi/listabiblijografika/�
University of Malta Library – Open Access Repository
https://www.um.edu.mt/library/oar/�
Għeluq
Grazzi talli qrajt dan l-artiklu. Nittama li dan il-qawl Malti jkun ħallielek mument ta’ riflessjoni u tagħlima li tista’ tieħu miegħek fil-ħajja ta’ kuljum.
Grazzi tas-sapport tagħkom, u nittama li tgawdu din il-lezzjoni.
It-tagħlima tal-lum hi li l-għaqal ma jurix dgħufija, iżda saħħa interjuri. Meta naħsbu qabel nitkellmu jew naġixxu, inkunu qed nibnu ħajja aktar bilanċjata, aktar rispettabbli u aktar għaqlija.
Għeżież qarrejja, tistgħu taċċessaw l-artiklu sħiħ, flimkien ma’ aktar informazzjoni, referenzi u links utli, direttament fuq il-websajt tiegħi:
www.marylourdesbonnici.com�
Mary Lourdes Bonnici, MBA
Din il-kitba hija l-proprjetà intellettwali ta’ Mary Lourdes Bonnici MBA. L-ebda parti minnha ma tista’ tiġi riprodotta, distribwita jew ippubblikata mill-ġdid mingħajr permess, ħlief fejn permess mil-liġi applikabbli dwar id-drittijiet tal-awtur.
© 2026 Mary Lourdes Bonnici MBA. Id-Drittijiet Kollha Riżervati.
Grazzi tas-sapport tagħkom. 💛
- Get link
- X
- Other Apps


Comments
Post a Comment